Hazine ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında gayrimenkul piyasasını yakın takibe aldı. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından geliştirilen Mekansal Veri Analiz (MEVA) Sistemi, 81 ilde devreye girerek tapu beyanları ile gerçek satış değerleri arasındaki farkları ortaya koydu. Sistemle yapılan analizler sonucunda, 16 binden fazla taşınmaz incelenirken, 9.150 kişiye değer farkı nedeniyle açıklama talebi gönderildi.

Gayrimenkulde Dijital Denetim Dönemi

GİB’in teknoloji ekiplerince geliştirilen MEVA, coğrafi bilgi sistemleri altyapısı kullanılarak, tapu kayıtlarından banka kredilerine, ikamet belgelerinden ilan sitelerine kadar pek çok farklı kaynağı bir araya getiriyor. Elde edilen veriler harita tabanlı görsel analizlerle işlenerek, satış ve kira işlemlerinde gerçek piyasa değerinin tespiti sağlanıyor.

Sistem, hem satın alan hem satan taraf açısından bildirilen tutarın, bölgedeki rayiç değer ve işlem örnekleriyle karşılaştırılmasını mümkün kılıyor.

81 İlde Uygulama Başladı

2024 yılı içinde uygulamaya konulan MEVA, şu anda tüm il merkezlerindeki defterdarlıklarda aktif olarak kullanılıyor. Her ilde oluşturulan denetim ekipleri, sistem aracılığıyla satış işlemlerindeki olası beyan eksikliklerini analiz ederek harekete geçiyor.

Son birkaç ayda gerçekleştirilen alım-satım işlemlerinin detaylı incelendiği süreçte, tapuda düşük gösterilen değerlerle işlem yapılan taşınmazlar tespit edildi. Bu kapsamda 9.150 kişi, vergi dairelerinden açıklama yapmak üzere uyarıldı.

Cezasız Ödeme Fırsatı Sunuluyor

Vergi kaybının önüne geçmeyi hedefleyen uygulamada, beyan eksikliğini fark eden vatandaşlara gönüllü ödeme kolaylığı da sağlanıyor. GİB verilerine göre, bugüne dek 2.475 kişi pişmanlık hükmünden yararlanarak beyanlarını güncelledi. Böylece, toplam 5,9 milyar liralık ek satış değeri bildirilirken, 113,9 milyon TL’lik tapu harcı herhangi bir ceza uygulanmadan tahsil edildi.

Öte yandan, uyarıya rağmen açıklama yapmayan ya da eksik ödeme gerçekleştirmeyen kişiler hakkında vergi incelemesi başlatıldı. Bu durumda, eksik harçların tahsili yüzde 25 oranında vergi ziyaı cezasıyla birlikte yapılacak.

Şimşek: Tüm Türkiye’de Uygulanacak

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, MEVA sisteminin yakında tüm vergi dairelerinde aktif hale getirileceğini duyurdu. Şimşek, bu sistem sayesinde yalnızca satış işlemlerinin değil, kira gelirlerinin de etkin biçimde izlenebileceğini vurguladı.

“Gayrimenkulünü düşük bedelle gösteren vatandaşlarımız, sistem uyarısı gelmeden önce pişmanlıkla başvurabilir. Böylece hem cezadan kurtulurlar hem de kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye katkı sağlarlar,” diyen Şimşek, MEVA ile hem şeffaflık hem gönüllü uyumun artacağını söyledi.